Unijne przepisy AI Act stosuje się stopniowo.
Choć 2 sierpnia 2026 weszła w życie istotna część przepisów AI Act, to nie można zapominać, iż istnieją obowiązki, które wynikają z AI Act i których należy przestrzegać już od dłuższego czasu.
Zwracamy uwagę zwłaszcza na art. 4 AI Act dotyczący kompetencji w zakresie AI (AI Literacy), który stosuje się już od 2 lutego 2025 r.
Zgodnie z art. 4 AI Act (w pierwotnym brzmieniu): „Dostawcy i podmioty stosujące systemy AI podejmują środki w celu zapewnienia, w możliwie największym stopniu, odpowiedniego poziomu kompetencji w zakresie AI wśród swojego personelu i innych osób zajmujących się działaniem i wykorzystaniem systemów AI w ich imieniu, z uwzględnieniem ich wiedzy technicznej, doświadczenia, wykształcenia i wyszkolenia oraz kontekstu, w którym systemy AI mają być wykorzystywane, a także biorąc pod uwagę osoby lub grupy osób, wobec których systemy AI mają być wykorzystywane.”.
AI Act zawiera definicję pojęcia „kompetencje w zakresie AI, zgodnie z którą kompetencje te „oznaczają umiejętności, wiedzę oraz zrozumienie, które pozwalają dostawcom, podmiotom stosującym i osobom, na które AI ma wpływ – z uwzględnieniem ich odnośnych praw i obowiązków w kontekście niniejszego rozporządzenia – w przemyślany sposób wdrażać systemy sztucznej inteligencji oraz mieć świadomość, jakie możliwości i ryzyka wiążą się z AI oraz jakie potencjalne szkody może ona wyrządzić;”.
W Preambule AI Act wyjaśniono, iż: „ Dostawców, podmioty stosujące i osoby, na które AI ma wpływ, należy wyposażyć w niezbędne kompetencje w zakresie AI umożliwiające im podejmowanie świadomych decyzji w odniesieniu do systemów AI, co pozwoli czerpać największe korzyści z systemów AI, a jednocześnie chronić prawa podstawowe, zdrowie i bezpieczeństwo oraz sprawować kontrolę demokratyczną. Kompetencje te mogą różnić się w zależności od danego kontekstu i mogą obejmować rozumienie prawidłowego stosowania elementów technicznych na etapie rozwoju systemu AI, rozumienie środków, które mają być stosowane podczas jego wykorzystywania, odpowiednich sposobów interpretacji wyników działania systemu AI oraz, w przypadku osób, na które AI ma wpływ – wiedzę niezbędną do zrozumienia, jaki wpływ będą miały na nie decyzje podejmowane przy pomocy AI. W kontekście stosowania niniejszego rozporządzenia kompetencje w zakresie AI powinny oznaczać, że wszystkie odpowiednie podmioty w łańcuchu wartości AI będą posiadać wiedzę konieczną do zapewnienia odpowiedniej zgodności z przepisami niniejszego rozporządzenia i ich prawidłowego egzekwowania. Ponadto szerokie wdrażanie środków rozwijających kompetencje w zakresie AI oraz wprowadzanie odpowiednich działań następczych mogłyby przyczynić się do poprawy warunków pracy, a w ostatecznym rozrachunku wsparłyby konsolidację i innowacyjną ścieżkę godnej zaufania AI w Unii. Europejska Rada ds. Sztucznej Inteligencji (zwana dalej „Radą ds. AI”) powinna wspierać Komisję w promowaniu narzędzi rozwijających kompetencje w zakresie AI, świadomości społecznej oraz zrozumienia korzyści, ryzyka, zabezpieczeń, praw i obowiązków związanych z wykorzystaniem systemów AI. We współpracy z odpowiednimi zainteresowanymi stronami Komisja i państwa członkowskie powinny ułatwiać opracowywanie dobrowolnych kodeksów postępowania w celu podnoszenia kompetencji w zakresie AI wśród osób zajmujących się rozwojem, działaniem i wykorzystywaniem AI.”.
Obowiązek ten jest jest niezwykle istotny w ujęciu praktycznym, ponieważ niejako zmusza organizację do pochylenia się nad kwestią AI, a w konsekwencji weryfikację, na jakim etapie wykorzystywana jest AI, a w dalszym kroku umożliwia zwiększenie świadomości i kompetencji w obszarze korzystania z AI w strukturach organizacji.
Przykładowo, jeśli ustalimy, w jakim zakresie i kto wykorzystuje AI w strukturach organizacji, np. generuje obrazy przy wykorzystaniu AI, możemy podnieść kompetencje w zakresie wynikających z tego faktu obowiązków (np. w zakresie obowiązku oznaczania treści), a w konsekwencji możemy nadzorować realizację takich obowiązków.
Tzw. pakiet „Digital Omnibus” dokonał zmian przepisów dot. kompetencji w zakresie sztucznej inteligencji (AI literacy), do czego odniesiemy się w kolejnym wpisie.
Uwaga: przez „AI Act” należy rozumieć ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY (UE) 2024/1689 z dnia 13 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia zharmonizowanych przepisów dotyczących sztucznej inteligencji oraz zmiany rozporządzeń (WE) nr 300/2008, (UE) nr 167/2013, (UE) nr 168/2013, (UE) 2018/858, (UE) 2018/1139 i (UE) 2019/2144 oraz dyrektyw 2014/90/UE, (UE) 2016/797 i (UE) 2020/1828 (akt w sprawie sztucznej inteligencji).
Ilustracja źródło: https://pixabay.com/pl/illustrations/sztuczna-inteligencja-m%C3%B3zg-my%C5%9Bl%C4%85cy-4389372/
#PrawoSztucznejInteligencji
#SztucznaInteligencja
#AIwPrawie
#PrawoIT
#NoweTechnologie
#PrawoTechnologiczne
#Technologie
#Cyfryzacja
#RegulacjeAI
#Regulacje
#OdpowiedzialnośćAI
#AIwBiznesie
#PrawnikAI
#LegalTech
#prawoAI